• BIST 100

    16081,53%-1,27
  • DOLAR

    44,18% 0,15
  • EURO

    50,73% -0,40
  • GRAM ALTIN

    7254,96% 0,69
  • Ç. ALTIN

    11659,19% -0,88

DNA’mız her gün saldırı altında!

Genetik bilgiyi taşıyan DNA’mızın çeşitli nedenlerle hasar görebileceğini dile getiren uzmanlar, bu hasarın en yaygın nedenleri arasında radyasyon (UV, X ve gama ışınları), kimyasallar (sigara dumanı, toksinler), viral enfeksiyonlar ve vücutta doğal olar

SAĞLIK 24.04.2025 00:15:59 298 0
DNA’mız her gün saldırı altında!

DNA’daki yapısal bozulmalar, genetik bilgiye zarar vererek hücrelerin sağlığını tehdit edebildiğini kaydeden Moleküler Biyolog Arş. Gör. Ayşegül Yanık, 25 Nisan Dünya DNA Günü kapsamında DNA hasarı, onarımı ve genetik düzeyde tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.

DNA’mız çevresel sebeplerden zarar görebiliyor

DNA’nın, genetik bilgiyi taşıyan vücudumuzdaki en önemli moleküllerden biri olduğunu kaydeden Arş. Gör. Ayşegül Yanık, “Ancak her zaman stabil değildir. Çevresel sebeplerden ve vücudumuzda veya hücrelerimizde gerçekleşen doğal olaylar sonucunda zarar görebilir. DNA’ya zarar veren etmenler arasında radyasyon (UV, X-ışınları, gama ışınları), sigara dumanı, toksik kimyasallar, çevresel toksinler, hava kirliliği ve viral enfeksiyonlar yer alır. Bu etkenler, DNA’nın yapısında kırılmalara yol açabilir ve genetik bilgiyi oluşturan baz yapılarında değişikliklere neden olabilir. Bunun dışında bazı virüsler DNA’mıza bağlanır ve bizim genetik yapımızı bozabilir. Bu durum hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına neden olabilir. Vücudumuzda gerçekleşen metabolizma olaylarının sonucu olarak oluşan bazı maddeler, DNA’nın kendini kopyalaması sırasında meydana gelebilen hatalar yine DNA’nın yapısını bozabilir. Bu hatalar çoğunlukla vücudumuz tarafından onarılırlar.” dedi.

Hücrelerimizde doğal olarak gerçekleşen DNA onarım mekanizmaları nasıl işliyor?

Hücreler genetik bilginin doğru şekilde saklanması, korunması ve nesilden nesille aktarılmasının sağlanması yönünde programlandığını dile getiren Yanık, “Bu sebeple hücrelerimizde, DNA'daki hasarları tanıyıp düzeltebilecek oldukça gelişmiş onarım mekanizmaları bulunur. Bu kendiliğinden var olan doğal bir süreçtir. Bu sayede genetik bilgi korunur ve hücreler sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürürler. Hücre, DNA üzerindeki yapısal bozuklukları özel proteinlerle tanır. DNA’daki bozulmuş olan kısım, özel enzimler tarafından kesilip çıkarılır. Boş kalan bölge için sağlam olan DNA şablonu kullanılarak yeniden bir parça sentezlenir ve sentezlenen parça eski DNA’ya yine hücrede yer alan enzimler tarafından bağlanarak zincirin tamamlanması sağlanır.” diye konuştu.

Onarılmayan DNA ne gibi sorunlara yol açıyor?

DNA’da meydana gelen hasarların düzgün bir şekilde onarılamadığı taktirde hücrelerde kalıcı mutasyonlar oluştuğunu da belirten Yanık, “Bu mutasyonlar, DNA’nın herhangi bir yerinde oluşabileceği gibi, hücrenin büyümesinden, çoğalmasından ve hücre ölümünü kontrolünden sorumlu genlerde de olabilir. Bu durum hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına neden olursa kanser riski artar. Örneğin, BRCA1 ve BRCA2 gibi genler bozulduğunda meme ve yumurtalık kanseri riski artar. DNA onarımı yetersiz olursa sinir hücrelerinde işlev bozukluğu ve hücre ölümü gelişebilir. Bu durum nörolojik hastalıklara neden olabilir. DNA onarımı ayrıca bağışıklık hücrelerinin gelişimi sırasında önemlidir. Bozukluklar immün yetmezliklere yol açabilir. Ayrıca hücrelerde zamanla DNA hasarı birikir. Bu durum doku yenilenmesini yavaşlatır, böylece yaşlanma belirtileri artar.” ifadesinde bulundu.

CRISPR teknolojisi ile DNA'ya müdahale…

DNA onarımı veya iyileştirmesi kavramının DNA’daki hataların giderilmesi veya genetik mutasyonların düzeltilmesi anlamına geldiğini söyleyen Arş. Gör. Ayşegül Yanık, şöyle devam etti:

“Doğal onarım süreçlerini desteklemek ya da doğrudan genetik düzeltmeler yaparak hastalıkları tedavi etmeyi amaçlar. DNA onarımı veya iyileştirmesi DNA onarım enzimlerini aktive eden ilaçlarla ya da doğrudan genetik müdahalelerle gerçekleşir. DNA’daki mutasyonları doğrudan düzelten yöntemler gen tedavisi ya da gen düzenleme teknolojileri içeren genetik mühendisliği yöntemleriyle yapılır (CRISPR ile bozuk bir geni kesip sağlıklısını eklemek). CRISPR-Cas9, son yıllarda geliştirilen en güçlü gen düzenleme araçlarından biridir. Bu teknoloji sayesinde belirli bir gen hedeflenerek kesilip çıkarılabilir, sağlıklı bir gen eklenebilir ya da genin işleyişi modifiye edilebilir.”

Hangi hastalıklar için umut vadediyor?

DNA iyileştirme yaklaşımlarının, genetik düzeyde sorunlara doğrudan müdahale edebildiği için, özellikle genetik temelli hastalıklar için oldukça önemli olduğunu dile getiren Yanık, “DNA onarımına yönelik tedavi yaklaşımları; orak hücre anemisi, kistik fibrozis, Duchenne kas distrofisi gibi genetik hastalıklar, Spinal Müsküler Atrofi (SMA) gibi nadir genetik hastalıklar, Alzheimer gibi yaşlanmaya bağlı hastalıklar; SCID (Severe Combined Immunodeficiency) gibi bağışıklık sistemi hastalıkları ve bazı kanser hastalıkları için CRISPR ve gen tedavisi umut vadetmektedir.” dedi.

İlaçlar ve gen tedavileri hangi aşamada?

Günümüzde bazı DNA onarım mekanizmalarını hedefleyen ilaçların klinik kullanımda olduğunu da ifade eden Arş. Gör. Ayşegül Yanık, “Bazıları ise deneme aşamasındadır. Bazı ilaçlar (örneğin PARP inhibitörleri) halihazırda kanser tedavisinde kullanılmaktadır, bu tedaviler DNA onarımı bozuk olan hücreleri hedef alarak seçici bir şekilde öldürmeyi amaçlamaktadır. Gen tedavileri ise bazı nadir hastalıklarda klinik denemeleri geçmiş durumda bulunmakla beraber daha yaygın hastalıklar için denemeler devam etmektedir. Spinal müsküler atrofi için ve bazı göz hastalıkları için FDA onaylı bazı gen tedavileri mevcuttur. CRISPR temelli tedavilerinse şu anda bazıları erken klinik deneme aşamasındadır. Orak hücre anemisi tedavisi başarıyla uygulanmış olup 2024’te FDA onayı almıştır.” şeklinde sözlerini tamamladı. (İLKHA)

Haber Kaynak : ILKHA

Mersin'de Tarım İşçilerini Taşıyan Minibüs Devrildi: 3 Ölü, 11 Yaralı

Uluslararası Enerji Ajansı'ndan Petrol Kararı: 400 Milyon Varil Petrol Piyasaya Sürülecek

Antalya Merkezli 5 İlde Eş Zamanlı Operasyonda 84 Gözaltı

Adıyaman’ın Kâhta İlçesinde Füze Paniği

DMM, THY İle İlgili İddiaları Yalanladı

5.Uluslararası Göbeklitepe Kısa Film Festivali İçin Başvurular Başladı

Ülkü Ocakları Malatya İl Başkanlığı Basın Mensuplarıyla İftar Programında Bir Araya Geldi

Malatya Eğitiminde Bir Marka: Çamlıca Koleji Başarılarıyla Dikkat Çekiyor

Malatya Beydağ'ında Dağ Keçileri Görüntülendi

Malatya Büyükşehir Belediyesi'nden Üniversite Öğrencilerine Özel Etkinlik

Başkan Kılıç ; İstiklal Marşı Sarsılmaz İnancımızın Simgesidir.

İzmir’de Çöpe Atılan APP Plakalar Dikkat Çekti

Malatya'da Çatı Yangını

Malatya Meslek Lisesinin Yeniden İnşası İçin İmzalar Atıldı

Bitlis’te Yolcu Otobüsünde 4 Kilo Skunk Ele Geçirildi

Destici Malatya’da Konuştu: Göç Eden Nüfus Geri Kazandırılmalı

İstanbul'da 2 Katlı İş Yerinde Çıkan Yangın Söndürüldü

Türkiye Genç Seçmen Endeksi Hayata Geçiyor

Malatya'da İki Otomobil Çarpıştı: 3 Yaralı

BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’den Başkan Taşkın’a Ziyaret

O Vali Yardımcısı Görevden Uzaklaştırıldı

Türkiye Nükleer Enerji Vizyonunu Paris’te Anlattı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski İle Görüştü

Eskişehir’de Oto Hırsızlığı Operasyonu: 11 Gözaltı

İngiliz Savaş Gemisi Doğu Akdeniz'e Doğru Yola Çıktı

Dışişleri Bakanı Fidan, İranlı Mevkidaşı Arakçi İle Görüştü

Mardin’de Sopalı Kavga Kamerada: 1 Yaralı

'Kutsal Emanetler Ve Vakıf Eserleri Sergisi' Malatya'da İlk Defa Açıldı

Malatya'da Görevli Polis Memuru Kalbine Yenik Düştü

Dünya Kadınlar Günü Programında Uluslararası Katılım

Yükleniyor

loading

Rusya Savunma Bakanlığı: İki Yerleşim Daha Ele Geçirildi

İran, Bahreyn'deki ABD 5. Filo Üssü'nü Hedef Aldı

Netanyahu: İsrail Ve ABD, İran Tehdidini Ortadan Kaldırmak İçin Saldırı Başlattı

Tahran Yeniden Bombalandı: İran Misilleme Yapıyor

Siyonist Rejim: İran'dan Füze Yağmuru Başlatıldı

Trump: İran'a Yönelik Geniş Çaplı Askeri Operasyon Başlattık

Tahran, Kum, İsfahan, Kirmanşah Ve Karac'ta Patlamalar

Yolcu Otobüsü Baykal Gölü'ne Düştü: 7 Ölü

Orban İle Zelenskiy Arasında AB Üyeliği Gerginliği

Brezilya’da Yolcu Otobüsü Devrildi: 16 Ölü, 44 Yaralı

Ceviz Kabuğundan Bilim Doğdu: Malatya Dünyaya Yeşil Yol Açtı

Şırnak’ta 116 öğrenci teknolojiyle buluştu

Başkan Er, 7. Malatya Yapı Dekorasyon Fuar Alanında İncelemelerde Bulundu

Türk Telekom, siber güvenlik ve bulut bilişim alanındaki çalışmalarını sürdürüyor

İnternet Abone Sayısı 94 Milyonu Geçti

Adıyaman’da Python yazılım yarışması düzenlendi

Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin (DHMİ) 91’inci yıl dönümü Malatya’da kutlandı

SANKO Okulları bölge elemelerinde iki birincilik kazandı

TÜİK’in çocuk portalı Malatya’da öğrencilerine tanıtıldı

Diyarbakır’da teknoloji semineri düzenlendi

Mersin'de Tarım İşçilerini Taşıyan Minibüs Devrildi: 3 Ölü, 11 Yaralı

Antalya Merkezli 5 İlde Eş Zamanlı Operasyonda 84 Gözaltı

Adıyaman’ın Kâhta İlçesinde Füze Paniği

Malatya'da Çatı Yangını

Bitlis’te Yolcu Otobüsünde 4 Kilo Skunk Ele Geçirildi

İstanbul'da 2 Katlı İş Yerinde Çıkan Yangın Söndürüldü

Malatya'da İki Otomobil Çarpıştı: 3 Yaralı

Eskişehir’de Oto Hırsızlığı Operasyonu: 11 Gözaltı

Mardin’de Sopalı Kavga Kamerada: 1 Yaralı

Niğde'de Doğal Gaz Patlamasında Yaralı Sayısı 16'ya Yükseldi

Ülkü Ocakları Malatya İl Başkanlığı Basın Mensuplarıyla İftar Programında Bir Araya Geldi

Malatya Beydağ'ında Dağ Keçileri Görüntülendi

Malatya Büyükşehir Belediyesi'nden Üniversite Öğrencilerine Özel Etkinlik

Başkan Kılıç ; İstiklal Marşı Sarsılmaz İnancımızın Simgesidir.

Destici Malatya’da Konuştu: Göç Eden Nüfus Geri Kazandırılmalı

BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’den Başkan Taşkın’a Ziyaret

'Kutsal Emanetler Ve Vakıf Eserleri Sergisi' Malatya'da İlk Defa Açıldı

Malatya'da Görevli Polis Memuru Kalbine Yenik Düştü

Dünya Kadınlar Günü Programında Uluslararası Katılım

Battalgazi’de Yol Çalışmaları Sürüyor

Siyasette Yeni Gerilim: Öztürk Yılmaz’dan Meclis ve YSK Çağrısı

Cumhurbaşkanı Erdoğan: israil'in Somaliland'ı tanıma kararı gayrimeşrudur, kabul edilemez

Hava Kuvvetleri Desteğiyle Karaciğer Grefti Malatya’ya Zamanında Ulaştı

CHP’nin Yeni Dönemi Anıtkabir Ziyaretiyle Başladı

TBMM ve Özbek Meclisi Başkanlarından Dostluk Mesajları Buhara’da Verildi

BBP Yalova'da Gücünü Gösterdi: "Yalova, Marmara'nın Nefes Alan Şehri Olacak"

Bakan Bayraktar: Diyarbakır'ın Petrol Şehrine Dönüşeceği Sürece Doğru Giriyoruz

Erdoğan: “Ülkemizdeki Konteynerlerin Gazze’ye Sevki Sahada Ciddi Bir Rahatlama Sağlayacaktır”

Erdoğan, Erhürman'ı Tebrik Etti

CHP'den Gazeteciye Çirkin Saldırı!

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.GALATASARAY A.Ş. 25 19 2 4 41 61
2.FENERBAHÇE A.Ş. 25 16 0 9 32 57
3.TRABZONSPOR A.Ş. 25 16 3 6 22 54
4.BEŞİKTAŞ A.Ş. 25 13 5 7 15 46
5.RAMS BAŞAKŞEHİR FUTBOL KULÜBÜ 25 12 7 6 17 42
6.GÖZTEPE A.Ş. 25 11 5 9 10 42
7.KOCAELİSPOR 25 9 10 6 -3 33
8.SAMSUNSPOR A.Ş. 25 7 7 11 -3 32
9.ÇAYKUR RİZESPOR A.Ş. 25 7 9 9 -3 30
10.GAZİANTEP FUTBOL KULÜBÜ A.Ş. 25 7 9 9 -10 30
11.CORENDON ALANYASPOR 25 5 8 12 -4 27
12.NATURA DÜNYASI GENÇLERBİRLİĞİ 25 6 12 7 -6 25
13.TÜMOSAN KONYASPOR 25 5 11 9 -10 24
14.HESAP.COM ANTALYASPOR 25 6 13 6 -15 24
15.İKAS EYÜPSPOR 25 5 13 7 -17 22
16.KASIMPAŞA A.Ş. 25 4 12 9 -15 21
17.ZECORNER KAYSERİSPOR 25 3 11 11 -27 20
18.MISIRLI.COM.TR FATİH KARAGÜMRÜK 25 3 17 5 -24 14